 اخلاق در مداحي(بخش 17)
آسیب شناسی مداحی
ب) آسیب های محتوایی، باطنی و...
1ـ روضه های دروغ ئ بی اساس و تحریفات از عمده ترین ضعف ها، تحریف حقایق تاریخی، سیمای حوادث و چهره ی معصومین و اهل بیت (ع) است. گاهی کسانی به عمد و برای اغراض خاص، دست به تحریف می زنند؛ گاهی هم ندانسته و بی اطللاع، از مطالب تحریف شده استفاده و ...
آن ها را باز گو می کنند و در نتیجه، به فرهنگ عمومی جامعه و باور های دینی مردم سرایت می دهند.
تحریف یعنی چه؟ تحریف در زبان عربی از ماده ی حرف است، یعنی منحرف کردن چیزی از مسیر و وضع اصلی خود که داشته است یا باید داشته باشد. به عبارت دیگر تحریف نوعی تغییر و تبدیل است، ولی تحریف مشتمل بر چیزی است که کلمه ی تغییر و تبدیل نیست. شما اگر کاری نید که جمله ای ، نا مه ای ، شعر و عبارتی آن مقصودی را که باید بفهماند، نفهماند و مقصود دیگری را بفهماند ، می گویند شما این عبارت را تحریف کرده اید. انواع تحریف: تحریف انواعی دارد که مهم ترین آن عبارت است از:تحریف لفظی و تحریف معنوی. تحریف لفظی این است که ظاهر مطلبی را عوض کنند، مثلاً از یک گفتار عبارتی حذف شود یا به آن عبارتی اضافه شود، و یا جمله ها را چنان پس و پیش کنند که معنی آن فرق کند، یعنی در ظاهر و لفظ گفتار تصرّف کنند. تحرف معنوی این است که در لفظ تصرّف نمی شود، لفظ همان است که بوده ولی آن را طوری معنی می کنند که خلاف مقصد و مقصود گوینده است. مطابق مقصود شخصی است که تحریف کننده است نه مطابق مقصود گوینده. قرآن کریم کلمه ی تحریف را مخصوصاً در مورد یهودی ها به کار برده و با ملاظه ی تاریخ معلوم می شود که این ها قهرمان تحریف در طول تاریخ هستند. عرضه ی دروغ در این عرصه هاآفت دیگر این مجالس است. این معضل از قدیم همواره بیانگر بخشی از جامعه مداحان بوده و در حقیقت میدانی بزرگ برای آزمایش تقوای مداح به حساب می آید. انتخاب اینکه شما با یک کلمه ی دروغ ، مجلسی را سر تا پا اشک و داد و فریاد کنید ، یا اینکه مقتل راست و مستند بخوانید و حتّی یک قطره اشک از چشم کسی نریزد و شما صرفاً به وظیفه تان عمل کرده باشید، امتحانی است، بسیار بزرگ . به اعتقاد ماهدف وسیله را توجیه نمی کند. چون هدف مقدس است و این دردی است که صد سال قبل مرحوم محدث نوری در لؤلؤ و مرجان از ان نالیده و به نحو مبسوط در نکوهش دروغ و دروغگویی درعزا ها سخن گفته و نمونه هایی هم آورده اند. شهید مطهّری (ره) درباره ی این کتاب می گوید :«من خیال نمی کنم که در هیچ کتابی درباره ی دروغ به طور کلّی به اندازه ای که در این کتاب بحث شده، بحث شده باشد. چنین کتابی شاید در این دنیا وجود نداشته باشد. کلام معصومین و نحوه برخورد و سلوک ایشان در هنگام مصیبت، اضطرار، غم، خشم، شادی و... بسیا ر بسیار ظریف تر و دقیق تر از آن است که ما و امثال ما بتوانیم در چار چوب «زبان حال» به جای آن بزرگواران حرف بزنیم.» چون در هر صورت زبان حال نیز اثر خود را درذهن شنونده می گذارد و حتّی اگر بداند این ها واقعیات و مسلّمات تاریخی نیست و ساخته ی ذهن مداح است، بالأخره به مرور زمان در شکل گیری فضای ذهنی او نسبت به اولایای دین و قیام و نهضت عاشورا بسیار تأثیر گذار است. و اینگونه است که ابعاد حماسی شخصیتی بزرگواری چون عقیله بنی هاشم زینب کبری (س) کم کم از روضه ها مراثی حذف می شود؛ زیرا مداحی که زبان حال می خواند ، هیچ گاه در نمی یابد که چگونه می توان در عین زن بودن و سر تاا پا عاطفه بودن ، در عین مصیبت کشیدن و در زنجیر دشمن اثیر شدن ،باز این همه بزرگ ،حماسی و عزیزالنفس بود. درنتیجه در قالب زبان حال و روضه های جعلی وساختگی، این شخصیت بزرگوار را همچون یک زن معمولی مصیبت دیده ، معرفی می کند. مشکل بزرگ دیگر این است که مداح معمولاً در تکرار زبان حال ، دیگر اشاره ای به زبان حال بودن مطالب ندارد و آن را نیز هم ردیف روضه ها و واقعیات تاریخی مطرح می کند وبا این روش، بسیاری از این « زبان حال ها » که ساخته ئ پرداخته ی ذهن مداح است کم کم به صورت یک باور عمومی و جزیی از تاریخ عاشورا به حساب می آید . آن چه درباره حادثه عاشورا روی داده ، بیش تر همان تحریف معنوی می باشد . از این رو ، دروغ هایی توسط برخی افراد بی اطلاع ، یا کم اطلاع ، یا افراد مغرض ، در این حادثه عظیم و الهی و انسان ساز وارد گردیده ، که برخی از آن ها را یاد آور می شویم . 1ـ آب آوردن حضرت ابو الفضل برای امام حسین (ع) پای منبر علی (ع) در مسجد . 2ـ ماجرای دیدار امام حسین (ع) که همانند پادشاهان بر کرسی خود در شب عاشورا تکیه زده بود. 3ـ حضور لیلا مادر علی اکبر در کربلا که هیچ تاریخ نگاری آن را نقل نکرده است. 4ـ عروسی حضرت قاسم با یکی از دختران امام حسین (ع) 5ـ آمدن جعفر جنی به کربلا برای یاری کردن امام . 6ـ تعداد یک میلیون و ششصد هزار نفر سپاهیا ن عمر سعد. 7ـ مقدار روز عاشورا که گفته اند : هفتاد و دو ساعت به طول انجامیده است . 8ـ آمدن اسیران به کربلا در اربعین سال اول. 9ـ مراسم عزا داری برای تسلی دادن به حضرت زهرا (س) است. 10ـ به هر طریق وشیوه ای که می شود و می توانید، باید مردم را بگریانید. 11ـ هر کاری که می خواهید انجام دهید ، امّا برای امام حسین (ع) گریستید، همه گناهان شما آمرزیده می شود . 12ـ آمدن حضرت ابوالفضل روی دریا و نجات دادن زنی که متوکل اورا به دریا انداخته بود. 13ـ مریضی امام سجّاد(ع) به گونه ای که از حوادث کربلا بی اطلاع بوده است. 14ـ این که حسین بن علی (ع) فدای گناهان امّت شده، و هدفش فقط نجات گناهکاران در قیامت است . 15ـ امام حسین (ع) تعداد سیصد هزار نفر از سپاهیان کوفه کشته است . 16ـ امام حسین (ع) با این کشته شدن ، خود ویارانش را نفله کرد. 17ـ هر لحظه زنان و کودکان از خیمه بیرون می دویدند. و امام آنان را با ز می گردانید. 18ـ ماجرای دزدی که قبایل را غارت می کرد، ولی با نشستن گرد و غبار زایران امام حسین (ع) بر او ، به بهشت رفت! 19ـ یکی از القابی که به امام سجّاد(ع) می دهند، لقب امام بیمار است.که در مدارک اولیه وجود ندارد. 20ـ باید روضه خوان شور و غوغا به پا کند، اگر مجلس گرم نشود معلوم می گردد، بانی خلوص نداشته است ! 21ـ آمدن شیر به صحرای کربلا به ویژه شب یازدهم محرم ، که علی (ع) بوده و به صورت شیر می آمده است ! 22ـ این که امام حسین (ع) مظلوم بوده و بی جهت کشته شده، و هیچ هدف و برنامه خاصی نداشته است .
آسيب شناسي هنر مقدس مداحي به اهتمام مداح اهل بيت حاج عباس جوادي(منتظر) جلد اول
|