آخر عربي حميتت كو؟ اي شمر وفا و غيرتت كو؟
اين مثل در واقع زبان حال حضرت زينب خطاب به شمر هنگام ورود اهل بيت به شام است، و زماني به كار مي رود كه فردي همهي اسباب وابستگي به شخص يا پديده يي را ناديده بگيرد و هيچ واكنش مثبتي نشان ندهد.
......
آخوند (به) منبر نرفته ، قربون سرِ بريدهَ ت (بريده ات)
«قربون سرِ بريده ات» عبارتي است كه معمولا در حال گريستن براي شهداي دين و عاشورا، به ويژه امام حسين (ع) بر لب ها جاري مي شود و كنايه از شيون كردن در مجالس روضه خواني است.
مفاهيم مثل و موارد به كارگيري آن:
1.خوش بيني بيش از حد و بي موردي كه فرجام موفقيت آميز كار آغاز ناشده را به ريشخند مي گيرد و مفهوم «هنوز سوار نشده لِنگ جنباندن يا مهميز كشيدن» و «پيش از آب موزه كشيدن» را القا مي كند.
2.به مفهوم نوميدي مطلق از يافتن هر گونه راه نجات است و با ضرب المثل از«اين ستون به آن ستون فرج است»، به طور كامل تضار دارد.
3.به مفهوم «جهود بازي در آوردن» و مظلوم نمايي كردن است يعني مضروب ناشده زاري و فغان كردن.
4.به مفهوم سوءِ سياست و بي احتياطي كردن و معناي مثل معروف «شنا يار نگرفته، زير آبي رفتن» را القا مي كند.
5.به مفهوم خوش بيني كودكانه و حتي ابلهانه مانند «آهوي نگرفته، بخشيدن» به كار مي رود.
6.به مفهوم قضاوت قبلي و پيش داوري عجولانه يا غير منصفانه و خوشبينانه يا بدبينانه. مانند: «نكشيده دَه من كم».
گونه هاي ديگر اين مثل عبارت است از:
أ-آخوند به منبر نرفته، شيون كردن.
ب-آخوند به منبر نرفته، زنكه جيغ مي زند.
ت-هنوز آخوند روضه نخوانده، شروع كرده است به شيون كردن.
ث-هنوز آخوند به منبر نرفته، شيون مي كند.
منبع: عاشورا در فرهنگ مردم
ضرب المثلها
مؤلف: محمدعلی عارفی راد